Skolioz nədir?
Skolioz onurğanın yana əyilməsi və eyni zamanda öz oxu ətrafında burulmasıdır. Yəni bu, üçölçülü deformasiyadır. Döş qəfəsi və çanaq da bu dəyişikliyə qoşulur. Uşaq və yeniyetmələrdə ən çox səbəbi məlum olmayan (idiopatik) skolioz rast gəlinir. Onu qamət pozğunluğu ilə qarışdırmaq olmaz. Qamət pozğunluğunda əyilmə vərdişlə bağlıdır və uşaq düz dayananda keçir.
Evdə sadə yoxlama
- Uşağın kürəyi açıq olsun, ayaqları bir yerdə, düz dayansın. Arxadan baxın: çiyinlər eyni səviyyədədirmi? Kürək sümükləri simmetrikdirmi? Qollarla bel arasındakı boşluqlar eynidirmi?
- Sonra uşaq dizlərini bükmədən, qollarını sərbəst sallayaraq yavaş-yavaş önə əyilsin. Arxadan kürəyə baxın: bir tərəf digərindən hündür görünürmü?
- Paltarın bədəndə əyri oturmasına, ətəyin və ya şalvarın bir tərəfə sürüşməsinə diqqət edin.
Asimmetriya görsəniz, bu hələ diaqnoz deyil, amma müayinə üçün kifayət qədər səbəbdir.
Rentgendə dərəcə necə ölçülür?
Skoliozun dərəcəsi ayaq üstə çəkilmiş rentgen şəkli üzrə Cobb bucağı ilə ölçülür. 10 dərəcədən kiçik əyrilik adətən skolioz sayılmır. Nəzarət rentgenlərinin tezliyini həkim əyriliyin dərəcəsinə və uşağın böyümə sürətinə görə təyin edir.
Müalicə qərarı nədən asılıdır?
Eyni dərəcəli iki uşağa fərqli müalicə təyin oluna bilər, çünki qərar bir neçə amildən asılıdır:
- Əyriliyin dərəcəsi və yeri: döş, bel və ya hər ikisi.
- Böyümənin nə qədər qaldığı: yaş, sümük yetkinliyi, qızlarda aybaşının başlayıb-başlamaması.
- İrəliləmə: nəzarət rentgenlərində əyriliyin artıb-artmaması.
Yüngül əyriliklərdə müşahidə və skolioza xüsusi məşqlər, böyümə dövründə orta dərəcəli və ya irəliləyən əyriliklərdə məşqlərlə yanaşı korset tətbiq olunur. Ağır və sürətlə irəliləyən əyriliklərdə onurğa cərrahının rəyi lazımdır.
Skolioza xüsusi məşqlər nə verir?
Bu məşqlər adi idman və ya ümumi gimnastika deyil. Onurğanın əyilmə və burulma istiqamətinə görə fərdi seçilir, üç müstəvidə korreksiyaya yönəlir. Samir Cəlilovun proqramlarında Schroth prinsiplərinə əsaslanan üçmüstəvili məşqlərdən istifadə olunur. Uşaq məşqləri qəbulda öyrənir, evdə müntəzəm davam etdirir.
Məqsəd əyriliyin irəliləməsinin qarşısını almaq, gövdə simmetriyasını və qaməti yaxşılaşdırmaqdır. Bəzi uşaqlarda dərəcə azalır, amma bu hər uşaq üçün vəd edilə bilən nəticə deyil.
Korset nə vaxt lazımdır?
Korset böyüməsi davam edən, əyriliyi orta dərəcədə olan və ya artan uşaqlarda tətbiq olunur. Onu ortez mütəxəssisi hazırlayır. Korsetin təsiri gündəlik taxılma müddətinə riayətdən çox asılıdır. Korsetin əyriliyi nə qədər düzəltdiyi korsetli və korsetsiz çəkilən rentgenlərlə yoxlanılır.
Valideynlərin tez-tez verdiyi suallar
Ağır məktəb çantası skolioz yaradırmı?
Ağır çanta bel və çiyin ağrısına səbəb ola bilər, amma idiopatik skoliozun səbəbi deyil. Yenə də çantanı iki çiyində daşımaq və yükü azaltmaq faydalıdır.
Üzgüçülük skoliozu düzəldirmi?
Üzgüçülük faydalı fiziki aktivlikdir, amma əyriliyi düzəltmir və skolioza xüsusi məşqləri əvəz etmir.
Əsas fikirlər
- Skolioz çox vaxt ağrısız başlayır. Asimmetriyanı görmək üçün vaxtaşırı uşağın kürəyinə baxın.
- Dərəcə rentgendə ölçülür, müalicə qərarı isə böyümə dövrü və irəliləmə ilə birlikdə verilir.
- Skolioza xüsusi məşqlər və lazım olduqda korset əsas konservativ üsullardır.
Mövzu ilə bağlı