Spastiklik uşağın hərəkətinə necə təsir edir?
- Barmaq ucunda yeriş. Baldır əzələlərində tonus artdıqda uşaq dabanını yerə qoya bilmir.
- Bükük dizlə yeriş. Budun arxa əzələlərinin (hamstrinq) sərtliyi dizin açılmasına mane olur.
- Ayaqların çarpazlaşması. Budun iç əzələlərinin sərtliyi yeriyərkən dizləri bir-birinə yaxınlaşdırır.
- Qol və əldə bükülmə. Əşyanı tutmaq və buraxmaq çətinləşir.
Uzun müddət davam edən spastiklik əzələlərin qısalmasına, oynaqlarda hərəkət məhdudluğuna, ağrıya və ayaqda deformasiyaya səbəb ola bilər.
Botulinum toksini necə təsir edir?
Dərman yeridildiyi əzələdə sinirdən əzələyə gedən siqnalı müvəqqəti zəiflədir. Nəticədə həmin əzələ boşalır. Təsir yerlidir, yalnız seçilmiş əzələdə olur. Uzun illərdir uşaq nevrologiyasında və reabilitasiyada istifadə olunur.
Hansı uşaqlar üçün uyğundur?
İnyeksiya spastiklik bir və ya bir neçə əzələ qrupunda cəmləşdikdə və uşağın yerişinə, oturmasına, əl funksiyasına, gigiyenasına mane olduqda nəzərdən keçirilir. Əzələ artıq sabit qısalıbsa (kontraktura), inyeksiyanın təsiri məhduddur. Belə hallarda ortoped-cərrahın rəyi də lazım ola bilər.
Prosedur necə keçir?
- Müayinə və hədəflər. Uşağın yerişi, oynaq hərəkətləri və tonus qiymətləndirilir. Ailə ilə nəyin yaxşılaşmasının gözlənildiyi razılaşdırılır.
- Əzələlər və doza. Hansı əzələlərə inyeksiya ediləcəyi, dozanın uşağın çəkisinə görə hesablanması.
- İnyeksiya. Hədəf əzələ ultrasəslə müəyyən edilir, dərman həmin əzələyə yeridilir. Samir Cəlilov inyeksiyaları ultrasəs nəzarətində edir.
- Fizioterapiya. İnyeksiyadan sonrakı həftələrdə dartılma, güc və yeriş məşqləri, lazım olduqda ortez.
- Nəzarət. Nəticə qiymətləndirilir, təkrar inyeksiya ehtiyacı müzakirə olunur.
Nəticə nə vaxt görünür və nə qədər davam edir?
Təsir adətən ilk günlərdə və həftələrdə başlayır. Çox vaxt bir neçə ay davam edir. Bu «pəncərə» dövrü fizioterapiya üçün ən dəyərli vaxtdır: əzələ boşaldığı üçün dartılma və yeni hərəkət vərdişləri üzərində daha səmərəli işləmək olur.
Riskləri
İnyeksiya yerində ağrı və qançır, müvəqqəti yorğunluq, seçilmiş əzələdə gözləniləndən çox zəiflik ola bilər.
Çox nadir hallarda udma, nitq və ya nəfəs çətinliyi kimi ümumi təsirlər yarana bilər. Bu əlamətlər təcili müraciət tələb edir.
Riskləri həkim prosedurdan əvvəl valideynlərlə ətraflı müzakirə edir.
Həkimdən nələri soruşa bilərsiniz?
- İnyeksiya ilə konkret olaraq nəyin yaxşılaşması gözlənilir?
- Hansı əzələlərə inyeksiya ediləcək və niyə?
- İnyeksiyadan sonra hansı məşqlər və nə qədər müddətə lazımdır?
- Nəzarət müayinəsi nə vaxt olacaq?
Əsas fikirlər
- Botulinum toksini spastikliyi müvəqqəti azaldır, səbəbi aradan qaldırmır.
- Nəticə inyeksiyadan sonrakı fizioterapiyadan çox asılıdır.
- Qərar hər uşaq üçün ayrıca, real hədəflər əsasında verilir.
Mövzu ilə bağlı